ชื่อหลักสูตร: การอบรมเชิงปฏิบัติการเขียน WI ของ ISO 19036:2019 :Measurement Uncertainty

หลักการและเหตุผล

มาตรฐานนี้เกี่ยวข้องกับการการคำนวณ Measurement Uncertainty ของวิธีทดสอบทางจุลชีววิทยาในห่วงโซ่อาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง

มาตรฐาน ISO 19036:2019 ได้ปรับเปลี่ยนแนวทางการประมาณค่า MU จากเดิมที่พิจารณาเพียงปัจจัยเดียว มาเป็นการใช้ Global Approach ซึ่งครอบคลุมความไม่แน่นอนจาก 3 ส่วนหลัก คือ:

• • • Technical uncertainty (ความไม่แน่นอนทางเทคนิค)
    • Matrix uncertainty (ความไม่แน่นอนจากการกระจายตัวของเชื้อในตัวอย่าง)
    • Distributional uncertainty (ความไม่แน่นอนจากการกระจายตัวของเชื้อระหว่างกระบวนการทดสอบ)

2. ความจำเป็นในการคำนวณค่า Corrected  

ปัญหาสำคัญที่พบในการประเมินความไม่แน่นอน  คือการแยกแยะระหว่าง ความไม่แน่นอนจากการปฏิบัติงาน (Technical uncertainty) และ ความไม่แน่นอนจากการกระจายตัวของเชื้อในตัวอย่าง(Matrix uncertainty) ซึ่งหากไม่แยกส่วนที่ซ้ำกันนี้ออก มีความเสี่ยงสูงมากที่จะทำให้ค่าความไม่แน่นอนที่คำนวณได้สูงเกินความเป็นจริง (Overestimate) ดังเช่นในปัจจุบันของห้องปฏิบัติการจุลชีววิทยาอาหารส่วนใหญ่ที่คำนวณ Technical uncertainty โดยไม่หักลบMatrix uncertaintyและ Distributional uncertaintyออกไป นอกจากนี้ คำนวณ Matrix uncertaintyก็ไม่หักลบ Distributional uncertaintyออกไป   ซึ่งไม่สอดคล้องตามเจตนารมย์ของมาตรฐาน ISO 19036:2019 ค่าความแน่นอนที่Overestimate ส่งผลให้เกิดความเสี่ยงสูงที่จะตัดสินใจผิดเมื่อผลทดสอบใกล้กับค่าสเปคของสินค้า

• • • Corrected  (Corrected Intermediate Precision Standard Deviation):คือค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานของการวัดซ้ำในสภาวะที่เปลี่ยนไป (ต่างวัน/ต่างคน) ที่ได้รับการหักลบผลจากการกระจายตัวของเชื้อ  ออกแล้ว เพื่อให้ได้ค่าความไม่แน่นอนที่เกิดจากทักษะของบุคลากร ประสิทธิภาพเครื่องมือและการดำเนินการในห้องปฏิบัติการ(Technical uncertainty)
    • Corrected  (Corrected Repeatability Standard Deviation):คือค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานในสภาวะทำซ้ำ (คนเดียวกัน/เวลาไล่เลี่ยกัน) ที่ผ่านการปรับค่าเพื่อลดผลกระทบจากการกระจายตัวของตัวเชื้อระหว่างกระบวนการทดสอบ(Distributional uncertainty) เพื่อให้ได้ค่าความไม่แน่นอนที่เกิดจากการกระจายตัวของเชื้อในตัวอย่าง(Matrix uncertainty) จริงๆ

วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

เพื่อให้บุคลากรในห้องปฏิบัติการมีความรู้ความเข้าใจในหลักสถิติเชิงลึก สามารถนำข้อมูลจากการทดสอบ มาคำนวณหาค่าความแปรปรวนที่แท้จริงได้ โดยเฉพาะการคำนวณหาค่า Corrected ตามสูตรทางคณิตศาสตร์ที่มาตรฐานกำหนด ซึ่งจะส่งผลให้:

1. 1. 1. รายงานค่าความไม่แน่นอนของการวัด (MU) ได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ
      2. สามารถระบุได้ว่าความแปรปรวนที่เกิดขึ้นมาจากกระบวนการทดสอบ หรือมาจากธรรมชาติของตัวอย่าง ไม่เหมาว่า Technical uncertaintyที่คำนวณได้ไม่มี Matrix uncertaintyและ Distributional uncertainty หรือMatrix uncertaintyที่คำนวณได้ไม่มี Distributional uncertainty ซึ่งส่งผลให้ Combined standard uncertainty สูงเกินจริง (Overestimate)
      3. เขียน Work Instruction (WI) จาก Case Study
      4. รองรับการตรวจประเมินเพื่อรักษาระบบ ISO/IEC 17025